آی زعفران آی زعفران
زعفران اصیل خراسان
Generic selectors
Exact matches only
Search in title
Search in content
Search in posts
Search in pages

زعفران را بهتر بشناسیم | همه چیز در مورد فوائد، خواص، کشت و زراعت زعفران


۰۷ بهمن ۱۳۹۷

همه ما وقتی اسم زعفران به گوشمان میخورد، اولین چیزی که به ذهنمان می آید، عطر و بو و رنگ دهی جادویی آن در مصارف خوراکی و غذایی خودمان است. برای اینکه بهتر این گیاه جادویی آشنا شویم با ما همراه باشید تا این گیاه جادویی که القابی مثل گران بها ترین ادویه جهان و سلطان ادویه جهان نیز دارد را بهتر بشناسیم.

نام علمی زعفران Crocus Sativus است و همچنین معادل انگلیسی کلمه زعفران، Saffron است.

۱- مقدمه: تاریخچه زعفران و آشنایی کلی با آن

خب همه ما با زعفران به علت نیاز غذایی (و بالطبع آن نیاز و به تهیه و خرید زعفران) خود کم و بیش آشنا هستیم و یا حداقل این را می دانیم که این ادویه حاصل جدا کردن سه تارک نارنجی پر رنگ (ااکه به کلاله با پرچم مشهور است) به دست می آید. همین سه تار ظریف به علت حاوی بودن مواد رنگی و معطر، انسان را مجذوب خود نموده است. این کلاله ها (پرچم ها) معمولاً طولی بین دو الی سه سانتیمتر دارد.

۱-۱- پیشینه و تاریخچه زعفران

زعفران برای اولین بار در کشورهای مختلفی مانند یونان، ترکیه، افغانستان و ایران یافت شده و پس از آن به نواحی مختلفی مانند هندوستان، چین و اسپانیا و سایر کشورها انتقال یافته است.

در ایران کشت و برداشت و تولید زعفران سابقه ای دیرینه دارد و از گذشته تا به الان در استان های خراسان، فارس، کرمان، مرکزی، یزد و اصفهان، زعفران تولید می گردد. همچنین خوب است بدانید که حدود ۹۵% زعفران ایران در استان خراسان تولید می گردد.

 

گل زعفران-آی زعفران

۲- کاشت و تولید زعفران چگونه است؟

زعفران گیاهی است که در مناطق نیمه گرمسیر به خوبی رشد می کند. نقاط و نواحی از کشور که دارای تابستان های گرم و خشک مناسب زراعت آن است. به لحاظ خواص فیزیولوژی، تاب و مقاومت این گیاه در مقابل سرما نیز زیاد است، به نحوی که گیاه می تواند درجه دمای منفی حدود ۱۰- تا ۱۵- درجه سانتی گراد را نیز به خوبی تحمل می کند.

فصل کاشت این گیاه در پاییز است و پس از یکبار کاشتن صحیح و اصولی پیاز آن در خاک، حدود ۷ الی ۸ سال نیازی مجدد آن نیست و پیاز زعفران در تمام طول این سال ها در زمین مزرعه باقی می ماند.

اما تاب و مقاومت این گیاه در تابستان نیز حداکثر ۴۰ درجه سانتی گراد است و باید توجه نمود با اینکه محدوده مقاومت گیاه زعفران در برابر سرما و گرما خوب است، ولی برای اینکه حداکثر در برداشت محصول رخ دهد، باید حتماً پاییزی خنک و بدون یخبندان و بارندگی داشته باشیم.

خوب است بدانیم که کشت و برداشت این گیاه هنوز به شکل قدیمی و سنتی انجام می گیرد. به این معنی که چیدن و برداشت گل توسط کارگر و با دست است.

بهترین زمان چیدن گل های زعفران در مزرعه در همان ساعت های اولیه صبح است، که در صورت بروز هرگونه عوامل جوی نامناسب برای برداشت محصول مثل باد شدید، نور زیاد خورشید، بارندگی و یا تگرگ، گل ها کیفیت خود را از دست داده و عطر و رنگ زعفران بدست آمده ، کاهش قابل توجهی پیدا می کند.

دوره گل دهی زعفران بین ۱۵ الی ۲۰ روز بوده که معمولاً ماه برداشت آن، آبان ماه است. نکته جالب توجه و مهم در چیدن گل های زعفران این است، اگر گل ها به صورت غنچه چیده شوند؛ هم ماندگاری بیشتری خواهند داشت و هم اینکه حمل و نقل آنها آسان تر از گل های باز شده می باشد.

نکته مهم: از هر هکتار مزرعه زعفران به طور متوسط سالانه حدود ۱۰ (ده) کیلوگرم زعفران خشک بدست می آید.

۱-۲- نیاز آبی گیاه زعفران

شاید یکی از مهمترین دلایلی که تولید و کشت این گیاه در کشورمان ایران را توجیح می کند، نیاز آبی کم این گیاه باشد. براساس مطالعات علمی، حداکثر آب مورد نیاز این گیاه ۶ هزار مترمکعب در هر هکتار برای یک سال است. همین یک عامل باعث شده که در صنعت کشاورزی این گیاه جایگاه استراتژیکی در صنعت کشاورزی ایران و صادرات داشته باشد.

قسمت جالب و تأمل برانگیز در خصوص نیازی آبی زعفران این است که بازه آبیاری این گیاه در زمانی است که سایر گیاهان به آبیاری کمتری نیاز دارند و آن بازه در حد فاصل نیمه مهرماه تا اواسط اردیبهشت ماه است.

حال که صحبت از نیاز آبی زعفران به میان آمد، بهتر است این نکته را بدانیم که بهترین زمان کشت پیاز زعفران در خاک مزرعه، با توجه به فیزیولوژی رشد آن خرداد ماه است که در صورت عبور از این ماه، شهریور و مهر ماه نیز از ماه های مناسب کشت آن می باشد.

۲-۲- نکات انتخاب زمین و خاک مناسب برای کشت زعفران

مهمترین نکته در انتخاب زمین برای کشت زعفران، خاک آن است. اهمیت خاک زمین به این علت است که پیاز زعفران به مدت ۷ الی ۸ سال در زمین باقی می ماند، بنابراین باید از وجود مواد آلی مورد نیاز جهت تغذیه گیاه مطمئن شد. همچنین نوع خاک باید ترکیبی از حالت شنی و رسی بوده به نحوی که زهکش آن مناسب باشد.

بایستی توجه نمود علاوه بر موارد گفته شده، زمین مورد نظر باید عاری از علف های هرز و قلوه سنگ باشد. مشخصات فنی دیگری از خاک مانند شوری و PH (اسیدی بودن) نیز باید در حد استاندارد باشد. حد استاندارد PH خاک عددی بین ۷ تا ۸ است.

 

 

اگرچه به ویژگی های خاک زمین محل کشت تاکید زیادی می شود، ولی آماده سازی خاک و بستر آن نیز اهمیت بالایی دارد. بهتر است که خاک زمین قبل از کشت در فصل پاییز و زمستان شخم زده شود و این عمل در فصل بهار نیز بار دیگر تکرار شود. با این کار از رشد علف های هرز تا حد زیادی جلوگیری می شود و همچنین توصیه می گردد پس از انجام این دو مرحله برای نرم نمودن کلوخه ها از دیسک استفاده گردد.

۳-۲- نکات مهم و ضروری در مورد انتخاب و نگهداری پیاز زعفران برای کشت

در این بخش به نکات مهم و ضروری برای انتخاب و نحوه نگهداری و کشت پیاز زعفران می پردازیم:

      • تهیه پیاز مناسب زعفران نیز از اهمیت زیادی برخوردار است، از آنجاکه معمولاً در سال اول پس از کشت گیاه محصول زیادی نمی دهد، با انتخاب پیازهای با وزن بالای ۸ گرم می توان عملکرد مزرعه را هم در سال و هم در سال های بعد از آن بالا برد. همیشه باید به این نکته توجه داشت که پیازهای درشت تر، ظرفیت تولید مثل و تولید گل بیشتری خواهند داشت.
      • پیازهای زعفران پس از جدا شدن از خاک باید بلافاصله در خاک مزرعه کاشته شود و همچنین برای نگهداری و حمل آنها دقت شود که پیازها در جای مرطوب و سرد و به دور از نور آفتاب باشند و حداقل از زمین به ارتفاع ۲۰ الی ۳۰ سانتیمتر فاصله داشته باشد.
      • در انتخاب پیازها علاوه بر وجود معیارهایی مانند وزن و اندازه آنها، به خصوصیاتی مثل عدم وجود خراشیدگی در سطح پیاز و جوان بودن و آلوده نبودن به امراض و آفات توجه خاصی گردد.
      • مقدار پیاز مورد نیاز برای کشت در هر یک مترمربع حدود یک کیلوگرم بوده و در صورتی که وزن پیازها بیشتر از ۸ گرم باشد، مقدار پیشنهادی حدود ۶۰۰ تا ۸۰۰ گرم است.
      • فاصله کشت پیازها در حالت ردیفی حدود ۵ الی ۸ سانتیمتر است، فاصله ردیف ها نیز باید حدود ۲۵ الی ۳۰ سانتیمتر باشد. همچنین عمق مطلوب گیاه (به منظور جلوگیری از یخ زدن در فصل سرما ) حدود ۲۰ سانتیمتر می باشد.

۴-۲- نکات مهم در خصوص آبیاری

آبیاری مزرعه زعفران از اواسط مهرماه تا دهه اول آبان ماه شروع می شود. برخی نکات مهم به شرح زیر است:

        • باید دقت داشته باشید که تا هنگام آبیاری مزرعه، آب به تمام نقاط زمین به صورت یکنواخت و کافی برسد و هم زمان کل زمین را بپوشاند.
        • اولین آبیاری مزرعه دارای اهمیت بالایی برخوردار بوده و باید بیشترین دقت را در آن داشت، زیراکه اولین آبیاری باعث تحریک شدن گیاه و از خواب بیدار شدن آن می شود. ب
        • بهترین زمان برای زمان برای انجام اولین آبیاری هنگامی است که ابتدا گل و سپس برگهای گیاه نمایان شده باشند. باید در نظر داشت چنانچه آبیاری زودتر از موعد انجام گیرد، به علت نمایان شدن برگ ها قبل از گل، برداشت گل ها سخت تر انجام می گیرد و چنانچه آبیاری دیرتر از زمان مناسب صورت پذیرد، امکان دارد یخ زدگی و سرما باعث از بین رفتن گل ها می گردد.
        • مدت زمان ظاهر شدن گل ها، پس از آبیاری بین ۱۵ الی ۲۰ روز می باشد، همچنین دوره گل دهی زعفران در همین محدوده (یعنی ۱۵ الی ۲۰ روز) طول می کشد.
        • به طوری کلی آبیاری زعفران در سه مرحله انجام می شود، اولین آبیاری همانطور که گفته شد، پس از نمایان شدن گل ها انجام می گیرد و دومین مرحله آبیاری که اصطلاحاً “زائیج آب” نام دارد، پس از اتمام گل دهی زعفران است. سومین مرحله از حساسیت خاصی برخوردار بوده، چون که این مرحله از آبیاری در بزرگ تر شدن پیاز زعفران نقش زیادی دارد.
آخرین مطالب

دیدگاه ها

دیدگاه بگذارید

avatar
  Subscribe  
اشاره به موضوع

© تمامی حقوق مادی و معنوی این وبسایت متعلق به izaferan.com است . طراحی و اجرا M.O